Friday, 22 November 2019

JININ AL'ADA 005

FASALI NA BIYAR
ACIKIN BAYANIN ISTAHADA (JININ CUTA) DA HUKUNCINSA:
ISTAHADA: shine zarcewar jini ga mace ta yadda baya yanke mata koda yaushe, ko
kuma yana yanke mata amma lokaci kadan, kamar kwana daya ko biyu acikin wata.
DALILIN HALI NA FARKO: Wacce jini baya yanke mata koda yaushe shine abunda ya
tabbata acikin Sahihul-Bukhari, daga Aisha (R.A) tace: Fadima Yar Abi-hubaish tace da
Manzon ALLAH (Sallallahu alaihi wasallam) Ya Manzon ALLAH ni bana yin tsarki" a cikin
wata ruwayar "ina yin haila bana yin tsarki"
DALILIN HALI NA BIYU: Wacce jini baya dauke mata sai lokaci kadan shine Hadisin
Hamnatu Bunt Jahshin yayin da taje wajen Manzon ALLAH (Sallallahu alaihi wasallam)
tace: "Ya Manzon ALLAH haqiqa ni ina yin haila, haila babba mai tsanani"
[Wannan Hadisin Ahmad ne ya ruwaito shi da Abu-dawud da Tirmizy ya inganta shi, an
ciro ingancinsa daga Imam Ahmad kuma bukhari ya Hassana shi]
HALAYYAR MASU ISTAHADA (JININ CUTA)
ISTAHADA TANA DA HALAYE GUDA UKU:
HALI NA FARKO: Ya kasance tana da haila abun sani kafin istahada, wannan Rana
komawa ga lokacin hailarta abun sani sai ta zauna acikin hailarta, kuma hukuncin haila
ya tabbata agareta, bayan wannan kuma istahada ne saboda haka hukuncin istahada ya
tabbata agareta.
Misalin wannan shine: Mace ce hailarta ta kasance tana zuwa mata kwana shida daga
farkon ko wani wata, sannan istahada ta qeto mata sai jini ya cigaba da zarce mata, To
sai ya kasance haikarta kwana shida ne daga farkon ko wani wata bayan (kwanakin
hailarta) idan jini ya cigaba to ya zama istahada. Saboda Hadisin Aisha (R.A) cewa
Fadima Bint Abi-hubaish tace: "Ya Manzon ALLAH ni ina yin haila bana yin tsarki shin zan
bar sallah ? Sai yace: "a'a wannan jinin cuta ne sai dai ki bar yin sallah gwargodon
kwanakin da kike yin haila acikinsa, sannan kiyi wanka kuma kiyi sallah" [Bukhari ne Ya
ruwaito]
Yazo a cikin sahihul Muslim cewa Annabi (Sallallahu alaihi wasallam) Yace da Ummu
Habibatu Bintu Jahshin: "ki zauna gwargodon yadda hailarki take tsare ki, sannan kiyi
wanka kiyi sallah, kada ki damu da jinin dake zuwa miki a sannan (bayan tayi tsarkin)
HALI NA BIYU: shine ya zamo bata da haila abun sani kafin istahada, wato ya zamo
istahada ta zarce mata daga farkon abunda ta gani na jini daga farkon al'amarin
(hailarta) wannan zata yi aiki da rarrabewa, sai ya zama hailarta tana rarrabe ta da baqin
jini ko kaurinsa ko wari (ta haka zata fahimci jinin hailarta) wanda hukuncin haila ya
tabbata gareta, wanda ba wannan ba kuwa to jinin istahada ne kuma hukuncin istahada
(jinin cuta) ya tabbata gareta.
Misalin wannan shine: Mace ce taga jini a farkon lokacin (hailarta) kuma ya zarce mata,
sai dai tana ganinsa a kwanaki goma (na farkon wata) yana zuwa mata baqi-baqi amma
a sauran kwanakin sai ta ganshi Jaja-Jaja ko kuma ta ganshi kwana goma yazo mata da
kauri a sauran kwanakin watan kuma yazo mata a tsinke, ko kuma ta ganshi a kwana
goma yana da warin jinin haila a sauran kwanakin wata kuma yazo mata babu wari.
•A misali na farko wannan baqi-baqin shine hailarta.
•A misali na biyu mai kaurin shine hailarta.
•A misali na uku mai warin shine hailarta.
Koma bayan wannan kuwa istahada (jinin cuta) ne. Saboda fadin Annabi (Sallallahu
Alaihi wasallam) ga Fadimatu Bintu Abi-hubaish cewa: "Idan jinin haila ya kasance to shi
baqi ne an sanshi, sai ki daina yin sallah idan kuma dayan ya kasance sai kiyi alwala kiyi
sallah, wannan jinin cuta ne" [Abu-dawud da Nasa'i suka ruwaito, Ibn Hibban da Hakim
sun inganta shi]
Wannan hadisi koda yake akwai duba ga sanadinsa da mataninsa, haqiqa malamai sunyi
aiki dashi, kuma shine abunda yafi cancanta fiye da mayar da ita ga al'adar mafi yawan
mata.
HALI NA UKU: shine ya zamo bata da haila abun sani kuma bata rarrabewa ingantacce
wato ya kasance istahada ya zarce mata daga farkon lokacin da taga jini da siffa daya,
ko a bisa siffofi masu canjawa Inda bazai yuwu ya zama haila ba wannan zata yi aiki da
mafi rinjayen al'adar mafi yawan mata, sai hailarta ta zama kwana shida ko bakwai daga
kowani wata, yana farawa daga farkon lokacin da taga jini acikinsa, koma bayan wannan
kuma istahada ne.
Misalin wannan shine: ta ga jini a farkon abunda tagani a kwanaki biyar daga wata kuma
ya zarce ba tare da wata ingatacciyar hanyar rarrabewa ba, ta hanyar launi ko waninsa to
anan sai hailarta ya kasance kwana shida ko bakwai a kowanne wata, tana farawa daga
rana ta biyar daga kowani wata saboda Had is in Himnatu Bintu Jahshin (RA) cewa ita
tace: "Ya Manzon ALLAH haqiqa ni ina yin haila mai tsanani, me kake gani a game da ita
haqiqa ta hanani yin sallah da azumi" sai yace: "zan siffanta miki yadda zaki dinga yin
aiki da audugar (a farji) haqiqa jinin zai tafi," sai tace: "Ai yawansa yafi ga haka
acikinsa, sai hace: "Ai wannan zunguri ne daga zungurin shaidan, sai kiyi haila kwana
shida ko bakwai acikin ilimin ALLAH Ta'ala sannan kiyi wanka, har sai kinga cewa kin
tsarkaka sai kiyi sallah raka'a 24 ko 23 adare da wuninta, kuma kiyi azumi" [Ahmad da
Abu dawud ne suka ruwaito, Tirmizy ya inganta shi, kuma an samu cewa Ahmad ya
ingantashi, bukhari kuma ya hassana shi]
Fadin Manzon ALLAH (Sallallahu alaihi wasallam) kwana shida ko bakwai ba
bayar da za6i bane. (Misali ne kawai dan yin ijtahadi) sai ta duba abunda yafi kusa a halin
ta daga wanda halayenta yayi kama da nata kuma shekarunta yayi kusa da nata haka
kuma mahaifa cikin, abunda yake shine mafi kusa izuwa ga hailarta daga jininta da
makamancin wannan daga qiyasi, idan ya kasance mafi kusa da kwana shida sai ta
Sanya shi kwana shida, idan kuma ya kasance mafi kusa da ya zamo kwana bakwai sai
ta sanya shi kwana bakwai.
Haqiqa wani sababi yana faruwa ga mace Wanda zai wajabta tsarkake jini daga farjinta
kamar yin aiki acikin mahaifa ko cikin waninta, wannan yana bisa nau'o'i biyu:
NA FARKO: Ya zamo cewa ita ba zai yuwu tayi haila ba bayan aikin da akayi mata.
Misali: Aikin ya zamo (kamar) cire mahaifa ne baki daya ko toshe ta yadda bazai yuwu
jini ya zubo daga gareta ba, wannan matar hukuncin istahadha bai hau kanta ba.
Hukuncinta shine hukuncin macen da taga jaja-jaja fari-fari ko jaja-jaja baqi-baqi ko
danye bayan tsarki, ba zata bar sallah ko azumi ba, kuma ba a hana yin jima'i da ita ba,
kuma wanka bai wajaba gareta ba saboda wannan jinin.
Sai dai zata ringa wanke wannan jinin duk sands zata yi sallah, kuma ta sanya Auduga ko
wani abu a farjinta domin tare wannan jinin, kuma zata yi alwala a kowace sallah, kuma
kada tayi alwala sai bayan lokacin sallar ya shiga idan ya kasance lokacin salloli biyar ne,
duk lokacin da tayi nufin yin sallar sai tayi alwala kamar su sallolin nafila.
NA BIYU: Ya zamo ba a San daukewar hailarta ba bayan anyi mata aiki, bari dai zai iya
yuwu wa tayi haila, to wannan hukuncinta hukuncin istahadha ne. Dalili a bisa abunda
aka ambata (shine) fadinsa (Sallallahu alaihi wasallam) ga Fatimah Bing Abi-hubaysh: "Ai
wannan jinin cuta ne ba haila bane, idan hailarki tazo sai ki bar sallah"
Haqiqa Fadinsa: idan Haila ta gabato yana nuni a bisa hukuncin istahadha ga wacce ga
wadda take da tabbatacciyar haila mai zuwa da daukewa, amma wacce bata da
tabbatacciyar haila to jininta na cuta ne a kowane hali.
Abun Lura ga masu bibiyar wannan Karatu a rubutun mu da ya gabata Malam yayi
bayanin yadda macen da jini baya yanke mata da wacce bata da tabbataccen ranakun
hailarta duk Malam yayi bayanin yadda zata warware al'amuranta wajen gabatar da
ibadarta.
Daga abunda ya gabata munsan yaushe jini yake zama haila kuma yaushe yake zama
istahadha: duk sanda ya kasance haila to hukuncin haila ya tabbata agare shi, kuma duk
sanda ya kasance istahadha to hukuncin istahadha ya tabbata agare shi.
Haqiqa ambaton abubuwa muhimmai daga hukunce-hukuncen haila ya gabata. Amma
hukuncin istahadha kamar hukuncin tsarki ne, babu bambanci tsakanin mai istahadha da
mai tsarki acikin wadannan abubuwa:
NA FARKO: Wajabcin yin alwala agareta yayin kowace sallah. Saboda fadin Annabi
(Sallallahu alaihi wasallam) ga Fadimatu Bintu Abu-hubaysh: "Sannan kiyi alwala ga
kowace sallah" [Bukhari ya ruwaito shi a babin wanke jini]
Abun nufi shine ba zata yi alwala ga sallar da take da lokaci ba sai bayan lokacinta ya
shiga, amma idan sallar bata da lokaci to zatayi alwala ne a duk sanda tayi nufin yin
sallar.
NA BIYU: Duk sanda tayi nufin yin alwala to zata wanke gurin da jini ya shafa kuma zata
sanya Auduga a farjinta don ya tsane mata jinin. Saboda fadin Annabi (Sallallahu alaihi
wasallam) ga Hannatu: " ki sanya auduga a farjinki haqiqa jinin zai tafi" sai tace: "Haqiqa
shi yawansa yafi ga haka" sai yace: "to ki riqi tufafi" sai tace: "haqiqa shi yawan shi yafi
ga haka" sai yace ko ki tsare shi da tsumma” [Alhadith]
Duk jinin da ya zubo bayan wannan bazai cutar da ita ba, saboda fadin Annabi (Sallallahu
alaihi wasallam) ga Fadima Bintu Abu-hubaysh: "ki nisanci sallah a kwanakin hailarki,
sannan kiyi wanka kiyi sallah koda jinin yana diga akan tabarma.
NA UKU: Jima'i- haqiqa malamai sunyi sa6ani acikin halaccinsa idan ba a tsoron
cutuwa da barinsa, abunda yake daidai shine halaccinsa kai tsaye, domin mataye da
yawa kusan guda goma ko fiye da haka sunyi istadha a zamanin Manzon ALLAH
(Sallallahu alaihi wasallam) amma ALLAH da ManzonSa basu hana yin jima'i da su ba.
Bari dai fadin ALLAH (SWT): "Ku nisanci mataye a lokacin haila" [Suratul Baqara aya ta
222]
Dalili ne a bisa cewa baya wajaba a qaurace musu a waninsa, domin sallah tana halatta
gareta idan tana istahadha to jima'i kuwa shine yafi sauqi. Yin qiyasin jima'i da ita da
jima'i da mai haila bai inganta ba, domin ba daidai suke ba, har awajen masu haramtawar
qiyasi baya inganta tare da rabuwa

No comments:

Post a Comment